De Gordel van Venus: de roze band aan de andere kant van de hemel

De meeste mensen die naar een zonsondergang kijken, staan met hun gezicht naar het westen en blijven daar tot het licht weg is. Draai je in de eerste tien minuten om, dan doet de oosterse hemel iets veel stillers: een band van stoffig roze, misschien tien tot twintig graden hoog, rustend op een grijsblauwe strook die uit de horizon oprijst. Het roze heet de Gordel van Venus, en het grijsblauw eronder is de schaduw van de aarde zelf, geworpen op de atmosfeer.

Het mechanisme is eenvoudig zodra de meetkunde duidelijk is. De zon staat al onder jouw horizon, maar de lucht hoog aan de oostkant wordt nog door haar laatste stralen verlicht. Die hebben zoveel atmosfeer doorkruist dat het grootste deel van het blauw is weggestrooid, en dat roodgekleurde licht wordt naar jou teruggekaatst. Naarmate de zon verder zakt, klimt de aardschaduw omhoog, wordt het roze naar boven geduwd en dunner, en binnen ongeveer twintig tot dertig minuten lossen beide kleuren op in gewone schemering. Voor zonsopgang speelt dezelfde reeks zich omgekeerd af boven de westelijke horizon.

Het is het best te zien waar de horizon vlak en lang is: open zee, woestijn, een bevroren meer, de vlakte. Foto's ervan hebben meestal weinig contrast, twee of drie zachte banden zonder iets scherps erin, waardoor ze prettig blijven op een scherm. De kleuren liggen in horizontale lagen, dus pictogrammen en vensters kunnen bijna overal staan zonder het beeld te vullen.