Vlakke wolkenbasissen: waar lucht water wordt
Zomerwolken zijn van boven rafelig en van onderen kaarsrecht afgesneden, en die rechte kant is een meting.
Een mooiweerstapelwolk mag bovenin alles en onderin bijna niets. De toppen koken, hellen en veranderen van vorm terwijl je kijkt; de basissen liggen op één niveau, alsof de lucht op twaalfhonderd meter een vloer heeft waarop de wolken rusten. Alle wolken in het zicht delen die vloer, en dat is het vreemde eraan: honderd losse pakketten lucht, geen enkele in contact met een ander, die het tot op een paar meter eens zijn over een hoogte.
De reden is dat ze allemaal hetzelfde meten. Lucht die aan de grond is opgewarmd stijgt en koelt ongeveer een graad af per honderd meter klim, en neemt haar vocht de hele weg mee. Op de hoogte waar haar temperatuur het dauwpunt ontmoet, condenseert de damp en wordt zichtbaar; onder die lijn zit er precies evenveel water in de lucht, alleen nog als gas. Meteorologen noemen het het condensatieniveau bij opstijging, en je kunt het vanaf de grond schatten: neem het verschil tussen temperatuur en dauwpunt in graden Celsius en reken ruwweg honderdtwintig meter per graad.
Voor een foto doet de vlakke onderkant wat een kokende top niet kan: hij legt boven de horizon een tweede horizontale lijn, en het oog leest die als plafond en niet als voorwerp. De onderzijden zijn grijs doordat het licht onderweg is verstrooid, dus het beeld verdeelt zichzelf in lichte toppen, vlakke beschaduwde bodems en het blauw ertussen. Zo'n compositie bouwt het weer op eigen houtje, en op een scherm houdt ze stand omdat de lijn recht genoeg is om er een rij pictogrammen onder te laten staan zonder ruzie te maken.
