Meanders: rivieren die geen rechte lijn kunnen volhouden
Van bovenaf vouwt een laaglandrivier zich telkens opnieuw om, en elke bocht legt vast waar het water het hardst duwde.
Een rivier op vlak terrein blijft zelden lang recht. Waar de geul buigt, stroomt het water aan de buitenkant van de bocht sneller en vreet het de oever aan, terwijl het tragere water aan de binnenkant zand en slib achterlaat. Over de jaren wijkt de buitenoever terug en groeit de binnenoever aan, zodat elke bocht langzaam een diepere bocht wordt. Geomorfologen stellen de lengte van één volledige meander op ruwweg tien tot veertien keer de breedte van de geul, een verhouding die verrassend goed standhoudt van kleine beken tot grote rivieren.
Luchtfoto's maken het proces leesbaar, omdat de binnenkant van elke bocht meestal licht is: oeverwallen van vers zand, soms doorkruist door gebogen rijen jonge wilgen die oudere waterlijnen markeren, de ene binnen de andere. De buitenoever is donkerder en steiler, vaak onderschept, met bomen die over het water hangen. Waar twee bochten naar elkaar toe groeien, snijdt een overstroming uiteindelijk dwars door de smalle hals en laat de rivier de lus achter, die als een halvemaanvormige hoefijzermeer blijft liggen en langzaam volloopt met riet.
Vanuit een vliegtuigraam lijkt het hele patroon bedoeld, als een lijn getrokken door een hand die steeds van gedachten veranderde. Op een scherm houdt het de aandacht om een verwante reden: één krachtige, kronkelende lijn over een rustig veld van groen of bruin, zonder horizon om hem te verankeren en zonder duidelijk boven of onder. Het oog volgt het water van de ene rand van het scherm naar de andere en begint dan, zonder het echt te besluiten, opnieuw.
